هنر ایران در قرن هفتم و هشتم | تاریخ هنر ایران ۱۰
مهیار ضیائی
دی ۱۷, ۱۴۰۴
30133
در مورد هنر و تمدن ایران توی قرن هفتم و هشتم چی میدونین؟ آثار معماری این دوران رو میشناسین؟ میدونین نگارگری تو این دوران چه شکلی بود؟ مکتب شیراز یا جلایری رو میشناسید؟
سلام مهیار ضیائی هستم با دهمین قسمت برنامه تاریخ هنر ایران در سایت لیلیکی تو این قسمت قراره هنر ایران تو قرن هفتم و هشتم رو بشناسیم پس با من همراه باشید.
تاریخ هنر ایران تأثیر اندیشههای مداراگر بر حکومت مغولان
توی قرن هفتم و هشتم حملات زیادی از سمت مغولان به ایران شد و اوضاع کمی ناآرام بود. اما با نفوذ اندیشمندا و سیاست مدارا توی دربار حکومتی باعث شد که همون فرمانرواهای حالا به ظاهر وحشی مغول تبدیل بشن به فرمانرواهای هنردوست. توی این دوره بعضی از بزرگترین و پیچیدهترین بناها ساخته شد و هنرهای متفاوتی هم دیده شد.
شکلگیری حکومتهای مختلف و ویژگیهای معماری
توی این دوران حکومتهای مختلفی مثل ایلخانان و جلایریان و آل مظفر به وجود اومدن. آرامگاههای برجی مثل دورههای قبل رواج داشت. فقط با این تفاوت که با کاشیهای لعاب دار تزیین میشدن و بالاشون معمولاً یه گنبد بزرگ داشتن مثل گنبد سلطانیه. مهمترین تغییرات معماری این دوره بلندتر شدن بناها و گنبد ساق بلند و نقشههای هشت ضلعی و گنبد دو پوسته و ایوانی باریک شده و بلند. سقف اتاقها و ارتفاع منارهها هم بیشتر شد و کاشیکاری و گچ کاری رنگی هم مربوط به این دوره است.
شاخصترین بناهای دوران ایلخانی و تیموری
شاخصترین آثار معماری این دوران میشه از مسجد جامع ورامین و مسجد جامع یزد و مسجد جامع کرمان و آرامگاه بایزید بستامی و آرامگاه شیخ عبدالصمد و کلی بناهای دیگه مثل رصدخانه مراغه و قصر ایلخانی تخت سلیمان نام برد.
نقاشی ایرانی تلفیق و شکوفایی در تاریخ هنر ایران
توی این دوران نقاشی هم شکوفاتر شد و یکم جنبه همگانیتر پیدا کرد. و اینجا بود که با تأثیر از هنرهای گذشته هنر نقاشی ایرانی به وجود اومد. هنرمندای ایرانی تونستن هنر خاور دور و چین رو که دقت زیادی توی جزئیات داشت با شیوههای هنر بیزانسی که از رنگ نقرهای استفاده میکردن و چهرهها حالت داشتن ترکیب کنن و یه شیوه نقاشی ایرانی رو به وجود بیارن. توی این دوره برای مصورسازی شاهنامه فردوسی و کتابی تاریخی خیلی زحمت کشیده شد.
مکتب نقاشی شیراز در هنر ایران
همزمان با تسلط ایلخانی مغول نقاشای شیراز تونستن میراث دار اون سنتهای گذشته نقاشی باشن و ابداعاتی توی نقاشی داشته باشن. توی مکتب شیراز روی انسان تأکید تصویری زیادی شده. آدما بیش از حد بلندقد و بیتناسب با مناظر و معماری کشیده میشدن. نقشهای گیاهی هم توی نقاشیها دیده میشد و یه جور هماهنگی خط و رنگ هم رعایت میشد.
مکتب نقاشی جلایری در تاریخ هنر ایران
یکی دیگه از مکاتب نقاشی این زمانم مکتب نقاشی جلایری بود که تا دوره تیموری هم ادامه پیدا کرد. این مکتب ادامه راه مکتب ایلخانی تبریز و شیراز و بغداد بود. توی این مکتب یه جور فضای شاعرانه و خیالپردازانه رو توی نقاشیا میبینیم که هماهنگی بین پیکرهها و فضای تصویر و تنوع رنگ و تزیینات ماهرانه و تفکیک فضا توش وجود داره.
آثار شاخص این دوران هم میشه دیوان خواجوی کرمانی و مجموعه همای و همایون و دیوان سلطان احمد جلایر نام برد.
کتابآرایی و خوشنویسی در تاریخ هنر ایران
تو این دوران کتابآرایی و خوشنویسی هم خیلی رشد پیدا میکنه و تبدیل میشه به یه هنر فاخر. استادای توی مناطق فارس و خراسان و آذربایجان باعث شدن که هنر خوشنویسی توی بناها و کتابهای نسخه خطی به کار بره. خط نستعلیق که میرعلی تبریزی به وجودش آورد مربوط به همین دوره است.
شکوفایی سفالگری در تاریخ هنر ایران
سفالگری هم که تو این دوره خیلی مورد توجه قرار گرفت و مراکز اصلی تولید سفال کاشان و ری و سلطانآباد بودن. سفالگرای کاشانی تو این دوره خیلی پیشرفت کردن و تونستن نوشتههای برجسته به نقاشی اضافه کنن و مشبکسازی سفال رو پیشرفت بدن و از طراحی و خطاطی هم توی سفالهاشون استفاده کنن. البته سفال ری و سلطانآبادم با طرحهای مجالس شکار و چوگان و طرحهای ترنج و آهو رقیبی برای سفالهای کاشان بودن.
تغییرات در طراحی پارچه و نقوش رایج
طراحی و بافت پارچه هم تو این دوران کلی تغییر میکنه. دیگه نقش و رنگای قبل از اسلام از دور میافته و نقش و رنگای تند و تیره رو دور میاد. پارچههای راهراه و تدار با طرح شاخ و برگ و گل نیلوفر دور پیدا میکنه. به طور کلی توی هنر این دوران نقشها خیلی طرح آزاد و گردان پیدا میکنن و نقشهایی مثل نیلوفر آبی و پرندههای در حال پرواز و اژدها و سیمرغ خیلی توشون دیده میشه.
خب به پایان دهمین برنامه تاریخ و هنر ایران رسیدیم. امیدوارم لذت برده باشید و اطلاعات خوبی به دست آورده باشید. هدف برنامه تاریخ هنر ایران اینه که تاریخ و هنر ایران رو به خوبی بشناسیم و بشناسونیم. پس تا قست بعدی خدانگهدار.
